Afgelopen weken volgde ik de lezing over bilingualisme (Vlaamse Gebarentaal en Nederlands), de studienamiddag over toegankelijke cultuur, de studieavond 'gebarentaal zegt alles' met aansluitend de documentaire ' ik ben ook een mens'. Vandaag zag ik het optreden van de Finse dove rapper SignMark op Mano Mundo.

Ik heb al zitten nadenken over de integratie van doven in de horende wereld. Zelf ben ik een "product van integratie" zoals een vriend nogal cru schreef tijdens de correspondentie. En hij sloeg de nagel op de kop. Ik schipper al jaren tussen de beide werelden. Ik kan me mijn leven niet voorstellen zonder Nederlandstalige boeken, daar ik al mijn kennis via deze boeken heb vergaard. Mijn kinderjaren bracht ik door op het internaat in Ukkel, waar de zusters me met alle moeite van de wereld de eerste klanken lieten uitspreken. Omdat ik geen controle heb over mijn stem, zwijg ik liever. Op mijn dertiende werd ik ineens uit de dovenwereld gerukt en in een gewone school gedropt. Zonder enige begeleiding of tolk spartelde ik door de middelbare schooljaren. De (woorden)boeken waren mijn enige houvast.

Vandaag de dag kan ik soms moeilijk mijn draai vinden, omdat ik me nog steeds een outsider voel in beide werelden. Ik zocht steeds toevlucht in kunst en poëzie. Het werd een andere, onrechtstreekse vorm van communicatie. Of misschien waren ze net mentale drugs voor mij. Waarom voelde ik me eerder verwant met vaderlandsloze schrijvers, die zich het Nederlands eigen maakten? En met vrouwelijke kunstenaars en verdoemde dichters? Wilde ik me verstoppen in een omhulsel van (gebaren)taal of van een woordenzee mijn thuis maken?

De studiedagen over meertaligheid en toegankelijkheid deden me beseffen dat iedere mens recht heeft op een moedertaal, om een stevige basis te kunnen opbouwen en erop terug te kunnen vallen. Je kan dit vergelijken met een jong boompje, dat op elk moment door een rukwind kan worden ontworteld of een roeibootje, dat op de woelige zee kapseist.

Tijdens het panelgesprek over bilingualisme getuigden ouders van dove kinderen, dat de medische wereld hen heeft afgeraden Vlaamse gebarentaal te gebruiken. Anders zouden de kinderen 'niet goed integreren' in de maatschappij. Sommige ouders zeiden dat als ze meer informatie over VGT en Dovencultuur hadden gekregen, ze wel hun kind VGT naast het Nederlands zouden aanbieden. Maar tegelijk vroegen ze zich af of ze wel aangewezen personen waren om hun dove kind gebarentaal aan te leren. VGT is immers niet hun moedertaal. Dan is de rol (of de verantwoordelijkheid) weggelegd voor de Dovengemeenschap.

Dit verschil kon je bijvoorbeeld ook merken in cultuur. 'Toegankelijke cultuur' wordt in de maatschappij begrepen als letterlijk 'geïntegreerde cultuur', opdat de 'beperkingen' opgeheven kunnen worden met hoogtechnologische hulpmiddelen. Prima voor rolstoelgebruikers die dan overal doorgang kunnen hebben, voor blinden opdat ze op een auditieve of tactiele wijze van cultuur kunnen genieten of voor slechthorenden die baat hebben aan ringleidingen of geluidsversterkende microfoons. Maar hoe zit dat voor dove gebarentaligen? Willen ze wel trilstoelen, die hen eerder doen denken aan een behandeling bij de tandarts en alsof je een drilboor onder je zitvlak hebt zitten?

Tot mijn verbazing categoriseerde de moderator van het panelgesprek over toegankelijke cultuur tolken VGT bij hulpmiddelen. Een hoorapparaat of een C.I. is een hulpmiddel. Maar een tolk? Is VGT soms een hulpmiddel?

Tijdens dat panelgesprek zat ook Bas Wierickx van Sencity. Hij zei dat hij niet naar de beperkingen maar naar de mogelijkheden wil kijken. De mogelijkheid om het geluid of muziek om te zetten in vibraties, 3D-beelden of geuren. Ook laat hij gebarentaligen optreden of samenwerken met dansers, opdat alle zintuigen geprikkeld kunnen worden. Hij vertelde ook dat hij tijdens de pauze naar buiten ging om frisse lucht te scheppen en zag hoe een dove persoon een horende medewerker gebarentaal aan het leren was.

Als je het optreden van de Finse rapper Signmark of jaren geleden de voorstelling 'Wolf' van Alain Platel of het laatste theaterstuk van Hand in 't Oog hebt gezien, dan kan je pas spreken over toegankelijke cultuur of mooier nog: omgekeerde integratie. Want wat is nog toegankelijker voor doven dan een optreden van een geboren en getogen gebarentalige of een documentaire waarin gebarentaligen hun verhaal uit de doeken doen, een voorstelling waar dans en gebarentaal in harmonie staan? Ze zijn ook toegankelijk voor de horenden, want er wordt telkens muziek toegevoegd en de gebaren van Signmark en dove acteurs worden verbaal vertaald. De documentaire is voorzien van ondertitels.

Zo krijgt de maatschappij een mooie gelegenheid om de cultuur van de Dovengemeenschap te leren kennen. Omgekeerde integratie staat borg voor diversiteit!

in Gva:

Dove rapper op Mano Mundo

Misschien niet de bekendste, maar alleszins de meest opvallende naam op de affiche van Mano Mundo is die van Signmark. Signmark is een Finse rapper die zichzelf echter niet kan horen zingen omdat hij doof is en zijn boodschap via gebarentaal overbrengt.

Signmark zal voor het eerst in België optreden. Na zijn optreden vliegt hij onmiddellijk naar het andere eind van de wereld, want Signmark is voor de wereld van de doven wat 50 Cent of Snoop Dog voor de horenden betekent: een wereldster.

Die heldenstatus ontleent hij ook aan zijn politiek activisme. De Fin wil uitdrukkelijk niet beschouwd worden als een hiphopper met een handicap maar juist als een rapper in een volwaardige andere taal: sign language.

De lente is weer aangebroken. Eindelijk. Mijn batterijen dienen dringend opgeladen te worden. Al weken kruipt moeheid in mijn botten. Ik wil alleen maar slapen, me ingraven, vooral poëzie & kunst en vitamine D van de lentezon opsnuiven.

Anderhalve week geleden ben ik nog met Wolf naar Gent geweest. We bezochten de tentoonstelling Ave Eva in het Caermersklooster. Natuurlijk kwamen we vooral voor de erotische etsen van Félicien Rops. We waren ook benieuwd naar de tekeningen van Karl Meersman, die zich zogezegd liet inspireren door de flamboyante kunstenaar uit de Belle Epoque.

Twee jaar geleden heb ik het schitterende Rops museum in Namen bezocht. Toentertijd heb ik daarover nog iets neergepend op deze blog. Ondanks het feit dat ik het vroegere archief heb gewist, vond ik deze tekst (zie hieronder) terug. Grappig genoeg linkte ik ook al de lentekriebels aan de sensuele prenten van mijn lievelingskunstenaar :-)

In de tentoonstelling Ave Eva staat de vrouw centraal. Alhoewel er ook schalkse heren opduiken - de onverbeterlijke rokkenjagers zoals Berlusconi en Serge Gainsbourg.

Volgens de expositie is het een dialoog tussen de hedendaagse cartoonist Meersman en de symbolist Rops. Ik zou beweren van niet. Er is een wezenlijk verschil tussen de vrouwen van Rops en die van Meersman.

Ropsiaanse juffertjes zijn modellen naar de werkelijkheid. Hij heeft ze gezien, gekend en wellicht ook gevoeld. Hij schilderde hen naar het leven, met wulpse rondingen. De madames van Meersman liggen al lang onder de graszoden en zijn beroemde diva's, die eerder op het doek of glamourfoto's te bewonderen vielen. Geen wonder dat de cartooneske figuren nogal plat en haast heilig in plaats van geilig overkomen. Niettemin zijn ze leuk getekend. Vooral Frida Kahlo, Marlene Dietrich en Coco Chanel konden me bekoren.  Al mocht het wat 'meer mans' zijn.

Geef me toch maar een Rops. Die is niet te versmaden.

Lentekriebels

Gepost door Christel op 24-03-2010

" hebban olla, vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu wat unbidan we nu "

(hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij, wat wachten we nu?)

Eindelijk lente! Koning Winter mocht toch wel eens een stap opzij zetten voor La primavera. Eindelijk kunnen we de dikke winterjassen, wollen sjaals, muts en handschoenen in de hoek keilen!

Eerste bloemen ontkiemen schuchter uit de aarde. Er verschijnen groene blaadjes aan de bomen. Weldra zullen vogels takken verzamelen en een nest bouwen. Overal zie je verliefde koppels aan het water, op de bank, onder de bomen, op het gras, in de duinen, op de trappen van het museum, ...

Ik heb alvast tulpen in huis gehaald. Lichtroze. Het liefst had ik ze in alle kleuren van de regenboog.

Vorige zaterdag ben ik met de groep van Ogenblik naar Namen geweest. Voor een bezoek aan het Rops museum. Helaas hadden we een slome gids, die langdradig over de details in Rops' oeuvre uitweidde. Rops zou zich vast in zijn graf omgedraaid hebben.

Félicien Rops was een flamboyante kunstenaar, die de regels van het bourgeois leven aan zijn laars lapte. Hij illustreerde boeken van gelijkgezinde dichters en schrijvers. Vooral met Charles Baudelaire klikte het. Beide heren deelden hun voorliefde voor skeletten (in kristallografische vorm) en de helse kant van het leven. Baudelaire wilde  zijn dichtbundel "Les Fleurs du Mal" in Frankrijk publiceren, maar vanwege censuur moest hij toevlucht zoeken in België. Rops mocht het frontispice (= voorblad) van "les Epaves", een bundel van gecensureerde gedichten illustreren.

Rops werd niet alleen bekend om zijn satirische etsen, die de politiek en burgerij hekelden, maar ook om zijn erotisch geladen prenten!

De kunstenaar leidde  een liederlijk leven. Hij was getrouwd met de dochter van een rechter in Namen. Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren. Ondertussen leerde hij twee jonge zussen en modeontwerpsters kennen, die zijn maîtresses werden. Ook bij hen verwekte hij kinderen: dochter Claire en een jongetje, dat kort na de geboorte stierf. Tussen Namen en Parijs had hij talloze 'liaisons amoureuses'. Hij had ook een affaire met zangeres Alice Renaux. Toen deze laatste vernam dat Rops naast een echtgenote ook nog twee minnaressen in Parijs had, maakte ze een scène. Daarop vroeg de echtgenote een scheiding van goederen, maar geen echtscheiding. Ze schreef hem :'Mijn liefde voor u was zo puur en zo groot zodat ik nooit één enkel gevoel van haat of wraak zal opbrengen, dat zou mij onwaardig zijn. Dus ik vergeef u, Félicien, mijn droevig leven...'

De vrouwen in Rops' oeuvre zijn verleidelijk. Ze zijn vaak naakt, maar niet academisch getekend. Rops voegt er typisch vrouwelijke attributen toe: négligés, zwarte kousen, lange handschoenen, frivole frutsels zoals blauwe linten, hoedjes of bloemen en pluimen.

Zoals het hieronder staat: een vrouw, die met een varken wandelt.

Het straffe was dat die gids zei: ' Rops heeft niet opgeschreven wat het varken betekent.'

Allo? Moet de kunstenaar soms van A tot Z uitleggen, wat hij met de attributen of symbolen in zijn werk bedoelt?

Je ziet onderaan marmeren beelden van oude kunsten, die letterlijk vertrapt worden door de vrouw en het varken. De vrouw symboliseert de nieuwe kunst (négligékunst ;-)) en het varken staat natuurlijk voor de wellust. En het interessante is dat de vrouw geblinddoekt is. Ze laat zich leiden door het varken (en zijn instincten). En vice versa ;-)

Wist je dat het werk toentertijd in een kastje werd gestoken om tegen de blikken van onvoorbereide kijkers te beschermen?

Laat de ramen open en de lentebries binnen en volg je oerinstinct ;-))

Normaliter ben ik geen ochtendmens. Maar vanmorgen werd ik om zes uur wakker. Geen tijdstip voor de maan, die weldra zal verdwijnen.

De laatste dagen zit ik vaak te piekeren over de zin van het leven. De reden? Een van mijn liefste vriendinnen zit meer dan twee maanden in het ziekenhuis. Pas vorige week vernam ik dat ze betrokken was in een zwaar auto-ongeluk en haar hersenen serieus geraakt zijn. Ze herkende me wel meteen, maar ze is vaak verward. Ze haalt de realiteit en fantasie door elkaar. Ze zit gevangen. Letterlijk en figuurlijk. Gevangen in een andere dimensie en vastgeketend aan haar bed of rolstoel tot haar partner haar komt bevrijden. Ik denk alle dagen aan haar. Tranen rollen over mijn wangen. Het is gewoon unfair. Waarom worden altijd lieve mensen 'gepakt' door het ongeluk of de speling van het leven?

Ik blader door mijn boekje "klinkers in kleur". Dit boekje werd mede dankzij die vriendin tot stand gekomen. Ze was een taalvirtuoos en had al de kleine fouten uit mijn teksten gehaald. Ik lees de titels "Carpe diem", "Escapisme"... In mijn column 'Carpe diem' had ik over Frida Kahlo - ook al een slachtoffer van een ongeluk- , over mijn werk in het ziekenhuis en de confrontatie met kankerpatiënten - hoe ironisch, ik werd niet lang daarna zelf zo'n patiënt - en over dromen, die ik niet langer mocht uitstellen.

Ik ben natuurlijk niet meer hetzelfde meisje als voor dit boekje. De kanker- en chemoperiode en desillusies in het leven hebben littekens in mijn ziel gebrand. Ik had mezelf gezworen om niet meer terug te keren naar de apotheek, omdat het niet mijn droom was om medicamenten te maken, af te leveren en te controleren. Mijn collega's zijn allemaal lieve, toffe mensen, die wellicht veel beter en efficiënter in hun werk zijn dan ik. Mijn studiegenoten hebben eigenlijk ook andere paden bewandeld. M'n ex-vriendje deed ook niet graag apothekerswerk, is in de universitaire wereld gebleven en is nu professor. Onlangs zag ik zijn naam opduiken in een van de vele mails die mijn baas had doorgestuurd. Een maand geleden kwam ik een andere oude studiegenoot tegen in het museum. We deelden onze passie voor kunst en gingen tijdens de studententijd wel eens samen een tentoonstelling bezoeken. Hij was tevens een fervent operaliefhebber en smeekte me om de kamer onder hem te blijven huren, omdat hij zo naar hartenlust de luide aria's van Mozart en co door de gangen kon laten galmen :-). Nu werkt hij voor een bedrijf, dat onderzoek verricht i.v.m. AIDS en moet hij regelmatig naar het buitenland om lezingen te geven. Een andere vriendin, die vroeger vooral optrok met muzikanten (zoals Axl Peleman), ging doctoreren omdat ze niet van plan was om de apotheek van haar vader over te nemen. De apotheek aan de Hoogstraat is ondertussen verdwenen.

Mijn vrienden zijn mensen, die intens van het leven willen proeven en niet alleen maar als hamstertjes in de tredmolen rennen. Mijn beste schoolvriendin is naar Zweden uitgeweken, omdat ze genoeg had van de stress in België. 's Morgens heel vroeg uit de veren en 's avonds laat thuiskomen, met heel wat file - uren in de billen. Ze wil ook meer uit haar leven halen en is nu bezig met het opknappen van een oud schoolgebouw, om weldra een B&B te starten. Ik bewonder haar lef om alles hier achter te laten en een nieuw leven te beginnen in het Noorden.

De man die afgelopen drie jaar regelmatig een bompakket in mijn brievenbus dropt: een lange brief, een cd met prachtige foto's, een dichtbundel, een dvd, een roman,...is ook al een passioneel mens. Net als ik heeft hij moeite met het systeem met vele regels, die een groot stuk van onze vrijheid beroven. Hij geeft doodgraag les aan buitenlanders, maar de idiote bureaucratie dwingt hem de lerarenopleiding te volgen, omdat hij niet het juiste papiertje heeft (wel diploma's van antropologie en filosofie). Ik durf te wedden dat zijn Nederlands oneindig veel beter is dan dat van de jonge leerkrachten, die hem moeten 'onderwijzen'. Hij heeft thuis een heuse bibliotheek staan, met duizenden boeken. In zijn computer zijn er meer dan tienduizend Nederlandstalige gedichten opgeslagen. Ik citeer hem uit een van zijn brieven: 'Ik woon in een woordenzee. Taal is voor mij een lichaam waarin je woont. En het lichaam een taal van vlees en bloed waarmee je leeft. En elke taal opent nieuwe werelden'. 'De enige manier waarop je over liefde kan spreken – is met poëzie. Dichten is openen'.

Vorige week vond ik een dvd van Woody Allen in mijn bus: "Midnight in Paris". De hoofdrolspeler droomt ervan om in Parijs te leven en aan zijn boek te werken. Elke nacht dwaalt hij door de Parijse straten en wordt hij met een oldtimer teruggebracht naar de jaren twintig, toen schrijvers en kunstenaars furore maakten. Ernest Hemingway, Scott en Zelda Fitzgerald, Salvador Dali, Pablo Picasso, de surrealisten zoals de filmmaker Luis Bunuel, Gertrude Stein passeren de revue. Adriana, de muze van Picasso meent dat de gouden tijd in de Belle Epoque is ( de tijd van Toulouse-Lautrec en Degas). Uiteindelijk beseft de man dat hij zijn geluk niet in het verleden maar in het heden moet zoeken.

De film deed me denken aan Sophie van der Stap, de jonge Nederlandse schrijfster, die een dagboek ('meisje met negen pruiken') bijhield toen ze kanker had en 54 weken lang aan een chemo-infuus moest zitten. Ze was toen 22 en studente politicologie. Nu is ze schrijfster ('Een blauwe vlinder zegt gedag' en 'wat als dit liefde is') en leeft ze grotendeels in Parijs. Haar dagboek wordt verfilmd.

Afgelopen jaren heb ik geprobeerd om mijn eigen dromen te realiseren. Tentoonstellingen voor dove kunstenaars organiseren, kunstgeschiedenis studeren, gidsen in musea, columns schrijven... mijn doelpubliek is jammer genoeg te klein om ervan te kunnen leven.

Via de Deafhood cursussen heb ik een aantal nieuwe mensen leren kennen. Zelfbewuste jongeren, die hun eigen weg zoeken in het leven. Sommigen van hen hebben dan ook een mentaliteitswijziging in de Dovengemeenschap teweeggebracht. Zo komen ze meer op voor hun (taal)rechten en gelijke kansen in het onderwijs, de media, werkgelegenheden, culturele participatie. De overheid en de maatschappij hebben er steeds vaker oren naar. Er worden meer subsidies vrijgemaakt voor tolk(kost)en en projecten met Vlaamse gebarentaal. Dat is ook wel nodig en er is eigenlijk nog veel werk aan de winkel.

Ik probeer wel via mijn blog een heel kleine bijdrage te leveren door buitenstaanders bewust te maken van onze visie op (gebaren)taal en onze manier van leven. Een goede vriend zei nog:' de pen is een machtig wapen'. Af en toe pleeg ik echter escapisme door weg te dromen, zoals de schrijver uit "Midnight in Paris" of toevlucht te zoeken in films, poëzie en kunst. Zo behoud ik mijn zin in het leven.

Volle maan. Vrouwendag. Op mijn werk schilderden ze gedichten naast de liften.

Een dichteres schreef : 'Poëzie is de hoeder van de maan'.  Maanprinses gaat dus de poëtische toer op.

Meisje van Maandag

Een trekvogel legde vroeg
in de morgen een gedicht op de stoep.
Niets werd vergeten.

Je had armpjes, beentjes
en een twinkeling in je oog
om het donker te doorbreken.

Wij hadden gelukkig
grote armen om je te omarmen,
grote benen om je mee te nemen.

Vol tederheid staan we nu stil
bij de vraag waarheen de vogel
die je heeft gebracht verdween.

Poëzie is de hoeder van de maan.
Je rolde op een maandag de stad binnen
en alle dichters werden moeder.

Jana Beranová
Maart 2010

Geschreven voor de vondeling Luna.

NOCTURNE

Hoog gaat de maan.

Laag loopt de wind.

(Mijn lange blikken

verkennen de hemel.)

Maan op het water.

Maan onder de wind.

(Mijn korte blikken

verkennen de grond.)

Er kwamen stemmen van twee

meisjes.  Moeiteloos gleed ik

van de maan van het water

naar die van de hemel.

(Federico García Lorca, 1898-1936)

Het is al meer dan een maand geleden dat ik hier nog iets heb gedropt. Ik heb me nog voorgenomen om vaker te schrijven, maar helaas was de vliedende tijd me steeds voor en zat mijn kop telkens vol met 101 zaken. Werken, gidsen, Deafhood cursus volgen,... misschien zou ik gewoon van de hak op de tak springen, als een bontgekleurd vogeltje :-).

Mijn gidsbeurten voor de provinciale musea zitten erop. Vorige vrijdag was er de evaluatie. Ik was blij dat ik niet in mijn eentje naartoe ging, maar geflankeerd werd door een goede vriend. Als gewezen directeur van Fevlado vzw en PR van Signfuse heeft Geert Dirickx immers ervaring met de communicatie naar de buitenwereld. Bovendien delen we vrijwel dezelfde visie over gebarentaal en de toegankelijkheid van musea voor doven.

De provincie Antwerpen is alleszins van plan om Vlaamse Gebarentaal in musea te blijven aanbieden. Bovendien kregen we te horen dat de dove hip-hop artiest Signmark door de provincie is uitgenodigd om op te treden op Mano Mundo .

Op mijn vraag worden de groepsrondleidingen voortaan verzorgd door een vaste gids van de musea. Ze kunnen indien nodig een tolk VGT inschakelen. Voor het Fotomuseum zal ik misschien nog mijn medewerking verlenen.

Het was niet evident om voor slechts een of twee rondleidingen zoveel nieuwe materie in te studeren en uitleg te geven in VGT. Vooral de tentoonstelling van Walter van Beirendonck deed mijn grijze hersencellen op volle toeren draaien. De tekst bulkte uit van specifieke termen zoals gender, androgynie, glamrock, fetisjisme, etnografische rituelen, aliens, futurisme, lichaamsmodificatie en maatschappijkritische thema's zoals massaconsumptie, kapitalisme, het boerkadebat...

Als ik mijn verhaal zou doen in het geschreven Nederlands, was dat geen probleem. Maar de teksten (die doorgaans van hoog niveau zijn) omzetten in duidelijke gebarentaal, is andere koek.

Er zijn hiaten in VGT en mijn kennis van VGT is helaas ook niet feilloos. Ik kreeg natuurlijk commentaar dat ik teveel Nederlandse termen in mijn uitleg heb gebruikt. Daar was ik me wel van bewust. Bij de tweede rondleiding heb ik minder termen gebruikt. Dan kreeg ik te horen dat mijn VGT anders was dan vroeger. Uiteraard is mijn VGT beïnvloed door contact met jongere, kosmopolitische gebarentaligen. Zoals Engelse termen in de Nederlandse taal binnen sluipen.

Niettemin was dit voor mij een goede ervaring. Nu weet ik wat mijn capaciteiten en de knelpunten zijn. Ik werd ook gevraagd door de Franstaligen om mee te werken aan de digitale gids in verschillende gebarentalen voor het Magritte museum. Ik heb echter niet toegehapt. Omdat ik mezelf niet als een (professionele) vertaler beschouw. Er is immers een groot verschil tussen het vertalen van de Nederlandse teksten in VGT voor de camera en het uitleggen van de beeldtaal op een schilderij. Voor de rondleidingen in het Magritte museum heb ik me niet gebaseerd op de teksten van de audiogids, maar op verscheidene kunstlectuur en een dvd over Magritte's leven. En door zelf te kijken naar de schilderijen en erbij stil te staan.

Anderzijds ben ik blij dat nu meer en meer doven ingeschakeld worden om het aanbod VGT uit te breiden. Dove gebarentaligen geven les in VGT (vrije cursussen gebarentaal en de tolkenopleiding aan Lessius), vertalen teksten in VGT (al zou een opleiding voor dove vertalers onontbeerlijk zijn), maken films voor de promotie van VGT en de digitale gids (Signfuse), doen onderzoek in VGT (VGTC). In het buitenland wonen nog VGT-taligen die verder doctoreren en wel eens naar Vlaanderen afzakken om hun kennis door te geven via de cursus Deafhood.

Dan was ik verwonderd hoe Wim de Vilder tijdens het programma 'Koppen' op VRT doof-zijn afschilderde als iets verschrikkelijks en een CI volgens hem een chip, die geïmplanteerd is in de hersenen(!). De titel 'van-doof-naar- horend' op zich vond ik al absurd.

Voor doofgewordenen is CI uiteraard een goede oplossing. Omdat ze  door hun gehoorverlies ineens hun sociale leven zien verdwijnen. Hun hersenen zullen dan ook sneller klanken herkennen wanneer ze eenmaal geïmplanteerd zijn.

Bij doofgeboren kinderen ligt het anders. Een doof kind blijft een doof kind, ondanks hoogtechnologische hulpmiddelen en jarenlange revalidatie. En toch verlangt de maatschappij van hen dat ze gaan evolueren als een 'horend' kind. Waarom? Omdat het wellicht gemakkelijker is om dove kinderen te laten aanpassen aan de 'uniformiteitsnormen' dan hen een bilinguale opvoeding te geven.

Op Facebook waren er felle discussies over dit onderwerp. Helaas werd de discussie weer verengd tot 'VGT of CI' in plaats van hoe beide talen (VGT en het Nederlands) te bieden aan dove kinderen met of zonder CI. Vooral een logopediste mengde zich in de discussie zonder de reportage gezien te hebben. Ze was van mening dat dove kinderen best wel even kunnen wachten met het verwerven van VGT en in de taal van hun (horende) ouders zouden communiceren.

Hoe kan ze beoordelen wat het beste is voor een doof kind? Als ze de reportage had gezien, zou ze gemerkt hebben hoe het kind buiten de groep valt, ondanks dat "wondermiddel" van een CI? Of hoe dat meisje af en toe de stilte opzoekt door spontaan haar hoortoestellen uit te zetten. Niet het doof-zijn maar dag in dag uit leven met mechanische geluiden en je non-stop concentreren op auditieve gesprekken is verschrikkelijk (vermoeiend)!

Haar leven zou nochtans veel eenvoudiger en taalrijker geweest zijn, als ze van het begin af in VGT kon communiceren. Als de ouders het niet voldoende beheersen, kan ze het nog altijd via andere dove kinderen en het onderwijs verwerven. De hersenen van jonge kinderen zijn net als sponzen, ze zijn in staat om meer talen te absorberen dan volwassenen. Dit was al wetenschappelijk bewezen.

Elk kind heeft immers recht op een (moeder)taal, waarin ze zich volop kan uitdrukken.

En voor de ouders van geïmplanteerde baby's kan ik alsnog de dvd "mama kan gebaren" aanraden!

Vandaag ben ik in Gent geweest. Niet voor de tentoonstelling van Ingmar Bergman, maar voor de vijfde les Deafhood. Het was weer de moeite waard en het smaakt naar nog meer. Hoe kan het ook anders met Danny De Weerdt als docent? Vandaag liet hij (zoals altijd) onze grijze hersencellen op volle toeren draaien met zijn visie op het tweetalig onderwijs en zijn kennis over de grammatica van VGT.

Doven zijn bilinguaal. Dat is een feit. Maar zijn de dovenscholen ook tweetalig? Neen en ja. De meeste scholen hanteren een Nederlandstalig, dus oraal en monolinguaal onderwijs. Maar waar hebben we VGT leren kennen? Op de speelplaats en in de refter van de school!

Als mijn moeder me niet naar de dovenschool in Ukkel had gestuurd, zou ik wellicht nooit in contact gekomen zijn met VGT. Maar hoe zit het met geïmplanteerde kinderen, die momenteel massaal naar het horend onderwijs worden gestuurd? Wat ik vandaag in de les heb geleerd, stemt me toch tot nadenken. Je leert de taal niet letterlijk woord per woord of gebaar per gebaar. Stel dat je Chinees leert, door eigenhandig elk woord (of Chinese teken) op te zoeken in het woordenboek, betekent nog niet dat je zinnen in het Chinees kan maken of kan communiceren met Chinezen. Je moet dan de grammaticale structuur kennen en hun manier van communiceren. Hetzelfde geldt voor gebarentaal.

Het was dan ook heel interessant om gebaren te ontleden aan de hand van vier parameters: handvorm, oriëntatie, plaats en beweging. Bijvoorbeeld: het gebaar voor vrouw : de handvorm: goed-hand ( met de duim omhoog), oriëntatie: met de handpalm naar links, beweging : schuin naar beneden en de plaats: op de wang.

Gebarentaal heeft ook een eigen grammatica. Soms wordt het object vooraan gezet. Bijvoorbeeld: Je ziet een man een auto wassen. Je gebaart: 'auto man wassen'. Omdat we weten dat het omgekeerd niet kan (m.a.w. auto's kunnen niet mensen wassen, wel kan een mens per ongeluk in de carwash gewassen worden :-D)

Ook is het niet zo evident om een verhaal in VGT letterlijk om te zetten in geschreven woorden. Omdat gebarentaal veel meer inhoudt dan enkel gebaren. Er dient ook nog rekening gehouden worden met de mimiek ( wenkbrauwen die omhoog of net omlaag gaan...), de ruimte en de context waarin het ene gebaar overgaat in het andere, het oogcontact (of het ontbreken ervan). Dit bepaalt mee de grammatica.

Het is dus een misvatting om te denken dat het volstaat als je een paar gebaren kent zoals 'ILY' - gebaar, dank u, goedendag, fuck you, loser, pintje...Gebarentaal is niet alleen een visuele, maar ook heel levendige taal. Een prachtige taal waarin je je verhaal in geuren en kleuren, in beelden en vormen kan vertellen.

Moest ik tien of vijftien jaar jonger zijn, dan zou ik me wel opnieuw storten in het studentenleven en me te verdiepen in de labyrinten van de VGT. Hoe Danny weerom erin geslaagd is om mijn geest te prikkelen :-).

De cursus Deafhood geeft ons een breder (en ander) perspectief over het doofzijn en de gelegenheid om meer na te denken over onze taal en cultuur.

Eveneens ben ik blij dat het Vlaams gebarentaalcentrum VGTC bestaat en er net een nieuw bestuur is samengesteld. De bestuursleden zijn allemaal doof en dus rolmodellen om VGT te verspreiden in de maatschappij. Ik wens hen dan ook veel succes met hun beleid en de komende VGT-projecten.

http://www.facebook.com/pages/VGTC-Vlaams-GebarentaalCentrum/336086639742557

Gisteren ben ik nog naar het Groeningemuseum in Brugge geweest. Er loopt momenteel een kleine tentoonstelling met 51 kunstwerken, die uitgeleend zijn door het Kunsthistorisches Museum van Wenen. Normaliter zou ik ook voor deze tentoonstelling rondleidingen in VGT verzorgen. Deze keer waren er echter geen aanvragen binnengekomen. Heel wat doven die tijdens de grote expositie van Karel de Stoute naar het museum zijn gekomen, waren vooral nieuwsgierig naar de dove gids en haar uitleg in VGT, niet echt naar de kunstwerken. Ik heb ondervonden dat het aantal doven, die oprecht geïnteresseerd zijn in kunst, op een hand te tellen is. Is kunst te hoog gegrepen voor hen? Teveel moeilijke begrippen? Omdat het geen 'Deaf art' is? Kunst is nochtans heel visueel, ideaal voor 'people of the Eye'. Aan de hand van schilderijen en beelden kan je de turbulente, rijke geschiedenis van onze streken en de mensheid verklaren. Een uitleg in VGT kan allicht veel meer verhelderen dan de teksten van de catalogus, die niet altijd duidelijk zijn voor de toeschouwers.

In ieder geval was de tentoonstelling 'Vorstelijk verzameld' de verplaatsing waard. Ik voelde me als een kind in de snoepwinkel. Eindelijk kon ik op mijn gemak de schilderijen bekijken en vooral genieten. Normaliter ben ik eerder een liefhebber van moderne kunst, maar de doeken van Jan Van Eyck, Michiel Sittow, Jeroen Bosch, Hugo Van der Goes, Hans Memling zijn absoluut juweeltjes van hoogstaande kwaliteit. De Habsburgse vorsten hadden het goed gezien en een aantal werken van de Zuid-Nederlandse meesters meegenomen naar hun paleizen in Oostenrijk. Vijfhonderd jaar later zijn ze voor even terug 'thuis'.

Vooral Jan Van Eyck was duidelijk de voortrekker en de bron van inspiratie voor andere kunstenaars. Hoe zijn befaamde Lam Gods, dat zich in de Gentse Sint-Baafskathedraal bevindt, Hugo Van der Goes en Hans Memling inspireerde om hun Adam en Eva te schilderen.

In de catalogus staat: ' In deze kleine devotiediptiek illustreert Hugo van der Goes op  een aanschouwelijke manier de christelijke verlossingsboodschap. Tegenover de voorstelling van de zondeval, waardoor de mensheid terechtkwam in de staat van zondigheid waaruit zij verlost moest worden, wordt rechts de bewening van Christus voorgesteld, die verwijst naar de verlossing door de kruisdood van Christus.
Het is duidelijk dat Hugo van der Goes zich in zijn voorstelling van de zondeval op het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck baseerde (afb. 3). Dat geldt zeker voor de figuren van Adam en Eva, waarmee de kunstenaar een van de indrukwekkendste naaktvoorstellingen van de oud-Nederlandse kunst heeft gecreëerd. Maar ook het paradijslandschap sluit nauw aan bij de veristische planten- en bomenvoorstellingen van het Lam Gods, waaraan Van der Goes zeker ook het koraalmotief onderaan rechts ontleende. Hij heeft echter een eigenzinnige vorm gegeven aan de slang in de ‘boom der kennis van goed en kwaad’. Dit reptielachtige lichaam met een menselijke kop is allicht geïnspireerd door Chimaeravoorstellingen in verluchte bestiaria.' (geschreven door de conservator van het Groeningemuseum, Till - Holger Borchert)

Christel, de gids: 'De zondeval van Van der Goes is een lust voor het oog en decoreert eveneens de affiches van de tentoonstelling. Je ziet hoe Eva, die al een appel in haar rechterhand heeft, een tweede appel aan het plukken is voor Adam. Ze wordt immers verleid door een vreemd reptielachtig vrouwelijk wezen met een mensenhoofd en een lange schubbenstaart (is de erfzonde immers niet de schuld van de vrouw?). Een blauwe iris verbergt discreet Eva's schaamdelen. Ze bevinden zich in een weelderig paradijs. Het schilderij behoort tot de diptiek, waarvan het rechterluik de bewening is.'

Verderop kon je het fijne portret van de Brugse goudsmid, Jan de Leeuw - geschilderd door Van Eyck himself - bewonderen. Net als bij het portret van Margareta Van Eyck zie je de inscripties op de bronzen lijst: de naam en het geboortejaar van het geportretteerde, het jaar waarin het werk werd voltooid en de naam van de schilder staan er vermeld. ( Het opschrift in oud-Nederlands:'ian de [Leeuw] op sant orselen dach / dat claer eerst met oghen sach. 1401 / gheconterfeit nu heeft mi ian / van eyck wel bliict waneert began 1436+). Het woord 'Leeuw' wordt vervangen door een gouden leeuwtje.

Jan de Leeuw kijkt ons zelfverzekerd en recht aan, in een driekwartspose. Dat was in die tijd vernieuwend. De goudsmid heeft een kostbare ring vast tussen zijn duim en wijsvinger, een verwijzing naar zijn beroep. Hij lijkt haast met zijn rechterhand over de rand van het schilderij de ring aan de toeschouwer te reiken. Sommige mensen zullen bij het zien van de ring gedacht hebben aan een verlovingsportret, maar De Leeuw was in 1436, het jaar waarin dit schilderij werd gemaakt, al getrouwd.

Hij zit er beslist warmpjes bij : niet alleen draagt hij een fraai hoofddeksel en zijn de mouwen en de halskraag van zijn jas afgezet met bont, hij laat zich ook nog portretteren door de hofschilder van Filips de Goede!

Een prachtige, levendige pasfoto avant la lettre :-)

Gerard David liet zich inspireren door dit portret, want zestig jaar later schilderde hij het portret van zijn schoonvader - ook een goudsmid- op exact dezelfde manier.

 Het schoonste pareltje van de Weense collectie is het portret van Mary Rose Tudor, het jongste zusje van de beruchte Engelse koning Hendrik VIII (die twee van zijn zes vrouwen liet onthoofden).

Het ingetogen portret werd geschilderd door Michiel Sittow uit Tallinn. De Estse schilder kwam helemaal afgezakt naar Vlaanderen om de fijne kneepjes van het vak onder de knie te krijgen. Hij werd hofschilder van de Spaanse koningin en van Margareta van Oostenrijk,de voogdes van Vlaanderen.

Het verlegen meisje met de neergeloken ogen was duidelijk van goeden huize. Door haar kleding en sieraden konden kenners afleiden dat ze aan het begin van de 16de eeuw aan een hof leefde. In haar halsketting zie je de met edelstenen bezette roosjes en de opvallende K's. De roosjes zijn een allusie op haar familienaam: de Tudors en haar bijnaam 'Rose'. De letter K zou verwijzen naar Keizer Karel V, die aanvankelijk met dit meisje zou trouwen. Karel V werd echter ziek. Om de huwelijksplannen te bevestigen liet Karels tante, Margareta van Oostenrijk, een portret van Mary Rose Tudor maken. De echtverbintenis werd echter afgeblazen. Mary Rose werd kort daarop uitgehuwelijkt aan Lodewijk XII, de Franse koning.

Links: het landschap met het martelaarschap van Heilige Catharina van Joachim Patinir - 1515

Rechts : het landschap van Joos de Momper -1620

Verder kon je de panoramische berg- en rotslandschappen van Joos de Momper bewonderen . De schilder haalde duidelijk de mosterd bij Joachim Patinir, de pionier van de landschapsschilderijen. Net als bij Patinir maakte hij gebruik van het atmosferisch perspectief : drie kleurzones waarbij het van aardebruin over groen naar nevelig grijsblauw aan de horizon gaat.

Boschiaanse helle- en edentaferelen zijn altijd goed voor een hoog amusementsgehalte en kijkpret. De Habsburgse vorsten waren er blijkbaar dol op, want hier prijken toch meerdere schilderijtjes met de fantasierijke beeldtaal van Bosch, met bijhorende monstertjes.

De kruisdraging van Bosch is anders een prachtstuk, waarbij de beeldtaal nog niet al haar geheimen prijs geeft. Een pad op het schild van de man met witte tulband zou verwijzen naar het kwade. Wat met het molentje van het kindje op de andere kant? Is dit de moeizame tred van de lijdende Christus? Of is het een symbool voor zotheid op deze aarde? Volgens mijn gezelschap moest ik niet te ver zoeken. :-)

Alleszins een mooie afsluiter van het bewogen jaar 2011. Ik wens jullie allen een fantastisch, gezond, voorspoedig 2012 met vele onvergetelijke momenten!

'Deaf cinema'. Wat kan je je erbij voorstellen? Een film zonder geluid zoals in het begin van de vorige eeuw ? Denk maar aan de films met Charlie Chaplin of Buster Keaton. Of een film waarin men enkel in gebarentaal communiceert? Of een film, die gemaakt wordt door een dove regisseur en met een dove cast ? Behoort de film 'Children of a lesser god' tot Deaf cinema?

Voor de Deafhood-les van Jorn Rijckaert moesten we als huistaak de film 'Children of a Lesser god' met de dove actrice, Marlee Matlin, bekijken en analyseren. Zover ben ik niet geraakt. Ik liet de dvd afspelen en halverwege de film viel ik in slaap. Ik was die avond doodop na een vermoeiende werkdag. Het gaf me ook een vreemd gevoel om de film, die ik op mijn achttiende in de bioscoop heb gezien, door een Dove bril te moeten bekijken. Toentertijd was ik zo enthousiast om het feit dat een dove vrouw de hoofdrol speelde en helemaal niet als een zielig, onderdanig wezen werd voorgesteld. Integendeel. Ik vond dat Marlee Matlin sterk acteerde en terecht een beeld zette van een dove vrouw, die een innerlijke strijd voerde om erkenning in de grote maatschappij. Ook ik was die vrouw. Alleen legde ik me toen neer bij de heersende regels van de horende wereld. Het was toen vanzelfsprekend dat doven zich moesten aanpassen door te leren praten en te liplezen. Hoe anders kon je overleven of meegaan in de snelle horende maatschappij? Maar de eenzaamheid en het onbegrip in die wereld waren soms niet te harden. Sarah Norman in de film uitte zich door woedend te reageren en de mensen niet in haar wereld toe te laten. Ook ik herkende dit.

Veel mensen zijn echter onwetend. Ze zijn ervan overtuigd dat ze er goed aan doen door doven te 'helpen zich beter te redden' ( dat zijn letterlijk de woorden die ik uit de film heb gehaald). Maar hebben ze wel aan doven zelf gevraagd wat ze denken of willen?  Dat was wat Sarah haar vriend, de idealistische leraar James Leeds, toeslingerde. Volgens mij was dit de kern van het verhaal. Wederzijds respect, de eigenheid van de ander aanvaarden. Niet de romantiek met het slogan ' liefde kent geen taalbarrières' of 'liefde overwint alles', die behendig eromheen wordt geweven.

De film zou er wellicht helemaal anders uit zien, als het geregisseerd werd door een dove filmmaker. Dovencultuur en gebarentaal zouden een prominente plaats innemen. Niet de leraar of de directeur maar doven zelf zouden hun eigen leven dirigeren.

We kregen ook nog een aantal kortfilms te zien: 'Coming out', 'My song' en 'the Fingerspellers'

Een groep medecursisten moest deze film analyseren qua plot, thematiek en beeldtaal. De titel "Coming out" is al op zich suggestief en dubbelzinnig. In de film zie je hoe de jongen stiekem video's zit te bekijken, in extase geraakt als hij de hoortoestellen aanraakt en onder een laken vreemde bewegingen maakt. Een duidelijke verwijzing naar Gay cinema. Net als doven zijn homoseksuelen immers ook een minderheidsgroep, die erkend willen worden.

De jongen wil zijn moeder duidelijk maken dat hij anders- dus Doof- is. De moeder wil dit aanvankelijk niet inzien.

Het einde blijft open, alsof het leven dan begint met gebarentaal en zelfbewustzijn.

'My song' is een mooi verhaal, dat gebaseerd is op ware feiten. Ik hoef het verhaal niet te vertellen. Kijk gewoon naar de film en hoe de omgeving reageert op de pogingen van het slechthorende meisje, om zich een eigen weg te banen in de grote (soms te harde) wereld. Hoe gebarentaal haar helpt om haar eigen identiteit te ontwikkelen en steviger in haar schoenen te staan.

'The Fingerspellers' is een Dove versie van de Hollywoodse gangsterfilm uit de jaren dertig van de 20ste eeuw. Een schitterende reactie op de heersende visie van de grote (film)maatschappij. Gebarentaal als een machtig wapen :-). Deaf Gain!

Op het internet zijn er nog veel meer Deaf cinema - pareltjes te vinden, onder andere van Charlie Swinbourne:

Four Deaf Yorkshiremen

Blijkbaar heeft de Sint kwistig virussen rondgestrooid. Het is niet meer te tellen hoeveel brave zielen geveld zijn door de geniepige 4russen en welke ravage de kwelbeesten verrichten in menige reukorganen, bronchiën, magen en darmen. De wachtkamers van de overwerkte huisartsen zitten weer overvol. En ondertussen planten de 4russen zich lustig en vrolijk voort.

Op de Sinterklaasdag was er het gebarencafé in de kelder van Lessius. Uit nieuwsgierigheid ging ik erheen. Bij het binnenkomen zag ik vrolijke, lachende gezichten. Tussen hen herkende ik een paar dove vrienden en enkele tolkstudenten, die eerder met mij op ontdekkingstocht gingen in het Magritte museum. Er was een filmkwis gaande en de sfeer zat er al meteen in. De organisatoren lieten ons raden naar het vervolg van de youtubefilmpjes, die abrupt in het midden stopgezet werden. Of we moesten een tekenfilm in VGT beschrijven of uitbeelden.

Uiteraard kon je het verschil tussen doven en horenden zien in hun manier van vertellen. Doven beeldden het heel visueel en driedimensionaal uit. De studenten legden het eerder uit zoals ze in het Nederlands denken: "Er was een meisje met rood haar. Ze ging zwemmen..enz enz".

Ik was aangenaam verrast hoe snel de studenten van Lessius ons konden aflezen en zich vrij goed konden uitdrukken. Het is natuurlijk een groot voordeel om les in VGT van dove docenten te krijgen :-).

Na de kwis babbelde ik even met de tolkstudenten. Ze vertelden me hoe raar het is om doven te kussen. Ik keek verwonderd op en zei met fronsende wenkbrauwen: "Hoezo? Kussen we soms anders?". Blijkbaar wel. Want volgens de tolkstudenten zoenen we geluidloos en maken horenden smakkende geluiden bij het raken van andermans wangen of mond. 

Hoe gek! Is een kus pas een kus als je er een geluid bij maakt? En hoe moet die dan wel klinken? En wat met getuite lippen die in de lucht blijven happen en nauwelijks de huid van de ander raken? Ik hou het maar bij tactiele zoenen. Zoveel zaliger :-).

Ineens dacht ik aan het boekje "hoe zoenen doven?", dat jaren geleden ( in 2002) werd uitgegeven door Cultuur voor doven (nu Fevlado- Diversus). Natuurlijk werd het door een horende geschreven, want we zouden nooit op die vraag komen. Ik zoek het boekje op in mijn kast en blader het even snel door naar die vraag. Het antwoord is " Daar antwoorden ze graag persoonlijk op nadat u een vrije gebarencursus hebt gevolgd." Is dit een subtiele tactiek om VGT sexy te maken?

Die avond van zes december vond ik een pakje in mijn brievenbus. Een poëzieboekje "MMMM...zei zij, 100 erotische gedichten uit de wereldliteratuur".

Kus mij, kus mij opnieuw en blijf mij kussen,

geef mij van je waanzinnigste er een,

geef mij van je aanminnigste er een,

ik geef er vier weer die niet zijn te blussen.

(Sonnet XVIII , Louis Labé, 1524 - 1566, Frankrijk)

Sinterklaasje kapoentje,

wil je een zalig zoentje?

Gooi wat in m'n busje,

hier nog een kusje ;-)

" Education is the most powerful weapon which you can use to change the world." - Nelson Mandela

Vorige vrijdag hadden we weer een les van Deafhood. Filip Verhelst kwam helemaal vanuit Denemarken om ons onder te dompelen in de wereld van het dovenonderwijs. We kregen een huistaak op voorhand: in groep brainstormen over de ideale vorm van het dovenonderwijs.

Aanvankelijk wilde ik het overlaten aan de anderen, omdat wel liefst acht ervaren leerkrachten onder de cursisten zitten. Ik had ook een drukke maand: zowat elke zaterdag moest ik een rondleiding verzorgen, naast m'n job in het Middelheim. Ik vond het thema echter te belangrijk. Dus vroeg ik aan Geert Dirickx of hij zijn huiswerk had gemaakt. Door omstandigheden kon hij toen niet overleggen met zijn groep en zo spraken we alsnog af op het allerlaatste moment.

We waren het snel eens dat ouders een belangrijke rol hebben in de educatie van hun kinderen (zie ook in artikel 26 van de universele verklaring van de rechten van de mens!). Vijfennegentig procent van dove kinderen hebben horende ouders. In welke taal gaan de ouders met hun kinderen communiceren? Naar welk onderwijs zouden ze hen sturen? Welke informatie krijgen ze, als ze vernemen dat hun kind doof is? 

De kans is heel groot dat ze via de medische sector uitleg krijgen over cochleaire implantaties, maar wellicht gaan ze ook zoveel mogelijk informatie via internet verzamelen of aankloppen bij organisaties zoals Kind & Gezin.

Dan is het onze taak om via deze kanalen de ouders te informeren. En zo is ons concept geboren: BBM!

Ik zie de wenkbrauwen al fronsen: "BBM?" Die verwonderde reactie zag ik ook bij de medecursisten, toen Geert de drie letters in vingerspelling deed. Een heel goede tactiek, want ineens zwegen de handen, kregen we alle ogen op ons gericht. Iedereen wachtte met spanning op meer uitleg.

BBM:

1.     Bereiken

We willen horende ouders bereiken via media, zoals tijdschriften & websites voor ouders, (digitale) tv-kanalen en via organisaties zoals Kind &   Gezin en ouderverenigingen.

2.     Bewust maken

We kunnen het niet alleen, dus moeten we partners/compagnons in de mediawereld zoeken om ons concept concreet uit te werken en het netwerk te vergroten.

We willen op een ludieke manier anekdotes of informatie over Vlaamse Gebarentaal (VGT), doofheid, bilingualisme en Dovencultuur verspreiden in magazines voor (toekomstige) ouders, populaire tijdschriften, kranten, op internet en in tv- programma's. De persoonlijke ervaringen van de ouders kunnen eveneens opgenomen worden, zodat horende ouders zoveel mogelijk referenties in en rond hun eigen leefwereld kunnen terugvinden. Dit zou drempelverlagend en op lange termijn kunnen werken.

3.     Motiveren

Door een soort (tijdelijke) ouder-kinderopvang in te richten, kunnen ouders en kinderen (die nog niet schoollopen) samen gebarentaal leren. Beschouw het als een soort voorbereiding voor dove kinderen op het kleuteronderwijs.

De ouders kunnen hiervoor bijvoorbeeld loopbaanonderbreking, extra ouderschapsverlof of educatief verlof (met premies) opnemen. Ze hoeven niet voor de opvang te betalen, aangezien ze zelf voor hun kind(eren) zorgen.

Door de vroege taalontwikkeling/communicatie bouwen ouders een hechte band op met hun kind. Op die manier verwerven baby's en peuters al vroeg een basistaal.

Ouders hebben onderling contact en kunnen op deze wijze hun ervaringen en informatie uitwisselen.

Zo creëert men een grotere oudergroep met een krachtige stem en is de stap naar het bilinguaal of gebarentaalonderwijs kleiner.

En daarna? Het onderwijs voor dove kinderen en gebarentaligen/CODA's opbouwen, de projecten zoals VGT Doe Mee ondersteunen, informatie blijven verspreiden en het netwerk uitbreiden.

De reacties van de docent en de medecursisten waren uitermate positief. Ze vonden het een goed idee.

Iemand zei dat er reeds een opvang in gebarentaal bestaat, maar dan voor dove ouders.  Dit is echter op beperkte schaal. We willen het breder zien. Volgens ons is dit concept best haalbaar.

November. De maand van vallende bladeren, opgefleurde kerkhoven, nevelige ochtenden, vroege avondschemeringen en... sluimerende virussen. Zacht valt het novemberlicht binnen en de kamer baadt in een goudkleurige gloed. Ik adem zwaar langs mijn lippen, mijn longen zetten uit. Ze piepen wanneer de lucht weer in mijn lijf wordt geperst. Hoestsalvo's buitelen en tuimelen naar buiten.

Afgelopen zaterdag bezocht ik met vriendinnen het Fotomuseum. Deze keer was ik niet de gids maar een toeschouwer. Het grappige was dat de tolk van dienst vorige week een van de bezoekers was tijdens mijn rondleiding in het Diamantmuseum. Hij vertelde me dat mijn manier van vertellen hem goed van pas kwam bij zijn vertaalwerk.

In het Fotomuseum kan men momenteel  sensuele, melancholische, intrigerende beelden van Peter Lindbergh bewonderen.

Al verschillende keren zag ik de zwart-witte portretten van Lindbergh in de etalages van Knokse galerijen. Drie vrouwen met een naturel look en verwaaide haren in witte hemden en zwarte pantalons. Ze kijken stuurs naar de toeschouwer. Met de zee als achtergrond. Dit werk zorgde voor een doorbraak in Lindbergh's carrière als modefotograaf.

Vogue had immers de fotograaf gevraagd om voor hen modereportages te maken. Hij sloeg het aanbod af. Want hij wilde geen zwaar opgemaakte, geperfectioneerde (en in zijn ogen karakterloze) modellen fotograferen. Vogue gaf hem dan carte blanche. Hij zocht interessante vrouwen en trok met hen naar de Amerikaanse kust. Zijn foto's belandden echter in een schuif. Tot Anna Wintour, de nieuwe hoofdredactrice, ze opmerkte. Ze was laaiend enthousiast en Lindbergh mocht voor de cover zorgen.

De modellen die voor de camera van Lindbergh poseerden, kregen een sterrenstatus. Naomi Campbell, Linda Evangelista, Christy Turlington, Kate Moss...vielen aanvankelijk op door hun natuurlijke, interessante looks. Van zodra ze supermodellen werden, bleef van die spontaniteit geen spaander heel.

Lindbergh heeft een heel eigenzinnige kijk op schoonheid. Opgegroeid in het Ruhrgebied met zijn fabrieken, vindt hij al wat imperfect is, mooi. Soms met wat melancholie. Al zijn beelden neigen naar de donkere kant en de gebouwen staan er schots en scheef op. Onvolkomenheden laat hij zichtbaar staan. Sproetjes. Rimpels. Verwaaide haren. Palen in het midden. Kleine meisjes tussen de gigantische machines. Spotlights en een oldtimer op een desolaat strand. Een halfnaakte model balancerend op de ijzeren balken van de Eiffeltoren.

Net als Walter Van Beirendonck is hij blijkbaar geïntrigeerd door buitenaardse wezens en science fiction. Je ziet een model met een Star Wars- kapsel, in een trenchcoat die de kleuren van de regenboog reflecteert. Of UFO-scènes die zo uit een film lijken weggeplukt te zijn.

De mooiste beelden vind ik die van de danseressen. Hun souplesse en sierlijkheid zijn een streling voor het oog. Vooral de foto van Nina Burri (affiche) is heel sensueel. Met een ontbloot bovenlijf en in een strakke gestreepte maillot. Als een lenige tijgerin strekt ze zich uit en gooit ze haar pittige hoofd naar achter. Uit haar sigaret ontsnappen rookpluimen. Achter haar hangen zware draperieën. Een magnifieke mise-en-scène.

Afgelopen weekend was ik op de receptie van Fevlado - Diversus vanwege haar 25 - jarig jubileum. Voor die gelegenheid werd het boek " Mijn naam is 65" officieel voorgesteld en zou minister Joke Schauvliege haar naamgebaar krijgen.

Voor de officiële toespraken was ik te laat, maar voor een glaasje cava gelukkig niet. De tentoonstelling omtrent het boek was net begonnen en ik begroette de auteurs hartelijk. Miek en Griet zijn twee tolken VGT, die voor hun eindwerk een boek over naamgebaren wilden maken. Het is een knap fotoboek geworden.

In het boek kan je lezen waar doven hun naamgebaren vandaan halen. Soms zijn ze doorspekt met leuke anekdotes. Op de foto's zie je dan hoe het naamgebaar wordt uitgebeeld.

Een vriend, die ook in het boek staat, vertelde me een hilarisch verhaal (dat echter werd verzwegen tegenover de auteurs). Jaren geleden ging hij op reis naar Zuid-Afrika. Hij kwam enkele doven tegen en stelde zich voor. Zijn naamgebaar werd op gelach onthaald. Wat bleek? In Zuid-Afrika betekende zijn naamgebaar 'sperma'!

Voor Minister Schauvliege liet Fevlado zich inspireren door de familienaam en krijgt de minister dus het naamgebaar, dat voor 'vlieg' moet doorgaan. In Antwerpen echter gebruiken we dit gebaar voor het 'pintje'.

Stel je voor dat een Antwerpse gebarentalige, die de namen van politici niet (van buiten) kent, het gebaar gaat interpreteren als 'Minister Pintje'!

Al dagen zit ik na te denken. Over taal, meertaligheid en identiteit. Ik had me nog voorgenomen om meer te bloggen. Mijn vingers kriebelden meermaals, maar helaas was de vliedende tijd me voor. In de week werken, in het weekend gidsen. Nochtans bleven nieuwe gedachten mijn volbeladen hoofd teisteren, als kogelgaten in de Berlijnse muren.

Ik ben net als Kafka: overdag een radertje in de economische (of medische) molen en 's nachts actief als schrijver :-). Alleen zal ik nooit als de Pragenaar zoveel bladzijden produceren. Maar mijn liefde voor de (Nederlandse) taal is steeds in mijn ziel blijven groeien. Ik hou van taal. Ik ben gek op spreuken en speel graag met woorden. Ik heb een boontje voor eenzame schrijvers en verdoemde dichters. Toch is het niet zo evident voor iemand die doofgeboren is.

Ik was al twee jaar en een half, toen mijn ouders ontdekten dat ik doof was. Voor die tijd was er geen sprake van communicatie en taalontwikkeling. Ze stuurden me naar de dovenschool in Ukkel, waar ik eerst leerde blazen. Ik droeg een onhandig hoorapparaat, dat aan mijn borst werd vastgemaakt. Wel elke dag kreeg ik een zware koptelefoon op mijn kleine hoofd en een vibrator in mijn hand toegestopt om naar vreemde, mechanische geluiden te luisteren. Moeizaam leerde ik de klanken uitspreken. A O I E U. Telkens opnieuw.

Volgens mijn moeder kon ik mijn eerste woorden pas op mijn achtste uitspreken. Mijn eerste woord was niet 'mama' maar 'Manu'. De naam van mijn moeders jongste broer. Het gekke was dat ik al op mijn vijfde het woord 'mama' kon schrijven. Mijn gekriebel staat nog steeds op mijn moeders rijbewijs :-)

Als kleuter krabbelde ik de muren van de living al vol. Als straf zette mijn moeder me in de hoek. Omdat er geen communicatie was tussen ons, begreep ik haar boodschap niet. Ik dacht: "Och leuk, hier is nog een plekje vrij", pakte een kleurpotlood en krabbelde vrolijk verder. Een belastinginspecteur kwam langs en ging woedend weg, omdat ik ongestoord zijn papieren volkleurde. Mijn ouders konden me toen niet duidelijk maken dat het ongehoord was.

Als ik nu naar de website van Signfuse : "Mama kan gebaren. Papa ook !" kijk, vind ik het prachtig hoe de kleine Manu zo spontaan in VGT gebaart. Op zijn leeftijd staat hij al veel verder met de taalontwikkeling dan ik toen.

Hoe essentieel is de communicatie tussen ouder en kind? Hoeveel frustraties kunnen vermeden worden als het kind al vroeg een basistaal (of moedertaal) op een natuurlijke wijze verwerft en in staat is om met zijn ouders te communiceren. Het komt dan ook de sociale, emotionele en psychische ontwikkeling ten goede. Het kind krijgt een positief zelfbeeld en ontwikkelt wellicht een sterke identiteit. 

Tegenwoordig worden er zoveel talen gesproken en gebaard :-). Op straat , zeker hier in de kosmopolistische havenstad als Antwerpen, hoort men naast het Nederlands wellicht ook Frans, Engels, Turks, Berbers/Arabisch, Russisch, Pools, Spaans, Italiaans, Hebreeuws/Jiddisch,... Op radio en tv luistert men naar Engelse liedjes en Italiaanse opera's. Dankzij de goedkope vluchten reist men vlot naar de andere kant van de wereld. Dan is het onvermijdelijk dat men tegenwoordig meer dan een taal spreekt. Lees zeker het interessante artikel " de wereldbevolking is gewoon meertalig".

Ook doven ontwikkelen minstens twee talen. Gebarentaal en het Nederlands. Dat kan niet anders. Op school leren ze het Nederlands maar onderling communiceren ze in VGT. Net als anderstalige kinderen verwerven ze nieuwe concepten het best in hun (moeder)taal.

Stel dat een doof kind een koe herkent maar eerder in VGT denkt, dus een koe gebaart. Voor de school is het kind echter 'ongeletterd', omdat het kind het woord 'koe' niet kan opnoemen. Hetzelfde geldt voor anderstaligen die in hun oorspronkelijke taal wel kunnen schrijven en lezen, maar hier 'ongeletterd' genoemd worden, omdat ze het Nederlands niet onder de knie hebben.

in dat artikel over meertaligheid kan je lezen: "Als de politici naar de deskundigen zouden luisteren, dan zouden ze tot de vaststelling komen dat iedereen die met een andere moedertaal instroomt (Arabisch, Russisch, Chinees, Turks,…), een voordeel heeft. Het onderwijs zou vervolgens deze vaardigheid kunnen exploiteren in de schoolomgeving. Men zou van daaruit moeten vertrekken en daarop verder bouwen. Wat je nu ziet, is dat nieuwkomers ongeletterd worden verklaard, terwijl ze heel goed kunnen lezen en schrijven in hun taal van oorsprong. Ze moeten dan een jaar spenderen aan de meest belachelijke oefeningen als 'maan, roos, vis'. Dit is een ongelooflijk verlies aan middelen en potentieel.

Er zit geen greintje wetenschap achter hun vaststellingen. Het gekke is dat, hoe diverser onze samenleving wordt, hoe meer men in termen van uniformiteit denkt. In Antwerpen heb je ongeveer 360 moedertalen, maar er is maar 1 taal die in het onderwijs wordt gebruikt, namelijk het gestandaardiseerde Nederlands."

Die visie werd jarenlang verkeerdelijk toegepast op dove kinderen. Al wie niet (goed) Nederlands kan spreken, wordt dom verklaard.

Ik herinner me nog de verbazing van dokters en mensen die me in feite niet goed kennen. Ze horen mijn monotone stem. Ik ben eigenlijk geen praatvaar. Als ik hen vertel wat mijn beroep is of hen mijn teksten laat lezen, valt hun mond wijd open van stomme verbazing. Daar gaat hun bekrompen visie over dove mensen!

Ergens zag ik een boodschap op het internet: "Sign bilingualism is a human right, not a privilege". Volgens een Amerikaanse professor zou gebarentaal de taalontwikkeling bevorderen. Het is ook belangrijk om doven niet als 'gehandicapt' te beschouwen, maar als mensen met een eigen taal en identiteit. 

Voila, nu heb ik mijn voornaamste gedachten van de afgelopen dagen laten uitvloeien. Als je dorst nog niet gelest is, kan je nog altijd heel wat informatie opslurpen op het internet. :-).

Vandaag heb ik in de Slegte 'Het verzameld werk' van Franz Kafka voor slechts 14,50 euro gekocht. Een vuistdik boek van meer dan duizend bladzijden!

Ik kon het niet laten, goed wetend dat ik onmogelijk alles kan lezen in deze hectische periode.

In Praag heb ik het Kafkamuseum bezocht. Franz Kafka was een joodse, Duitstalige schrijver. Hij studeerde rechten en werkte bij een verzekeringsmaatschappij.Maar schrijven was zijn passie. Hij leidde een dubbelleven: overdag klerk en 's nachts schrijver. Kafka laakte de bureaucratie en schreef een lange brief aan zijn dominante vader. Hij leed aan tuberculose en stierf op zijn 41ste jaar. Zijn jongere zussen vonden de dood in de concentratiekampen.

Kafka droeg zijn beste vriend Max Brod (ook schrijver) op om al zijn ongepubliceerde manuscripten te vernietigen. Die vriend deed dat natuurlijk niet, omdat hij Kafka's talent onderkende.

De boeken van Kafka gingen de wereld rond. Hij gaf heel goed het beeld van de ontwortelde mens in de moderne tijd weer.

In Praag was er een Franz Kafka café in de Joodse wijk. Binnen hingen er foto's en citaten van Kafka. Helaas sloot dit café definitief zijn deuren. We hebben er nog op de laatste dag op het terras iets gedronken.

Een andere schrijver van Praag was Bohumil Hrabal. In tegenstelling tot Kafka zijn zijn boeken nauwelijks te vinden in de boekenhandels. Enkel in de bibliotheken kan men nog zijn bekendste werken bekomen.

Ik laat je even mee genieten van de prachtige openingszinnen van zijn novelle 'Al te luide eenzaamheid':

"Vijfendertig jaar lang zit ik in het oud papier en dat is mijn love story. Vijfendertig jaar lang plet ik oud papier en boeken, vijfendertig jaar lang maak ik mijn handen aan de letteren vuil, zodat ik op de encyclopedieën lijk waarvan ik in die tijd zeker dertig kuub geplet heb,  ik ben de sprookjeskan vol water dat leven schenkt en dood, je hoeft me maar een beetje scheef te houden of er stromen de mooiste gedachten uit, tegen mijn wil ben ik ontwikkeld geraakt en eigenlijk weet ik ook niet welke gedachten van mij zijn, van mij alleen, en welke ik me door het lezen eigen heb gemaakt, en zo heb  ik mezelf in die vijfendertig jaar eigenhandig doorverbonden met de wereld om me heen, want als ik lees, lees ik eigenlijk niet, ik neem zo’n mooie zin in mijn snaveltje en zuig erop als op een zuurtje,  ik nip ervan als van een glaasje likeur, en wel net zo lang tot die gedachte als alcohol in mij vervluchtigt, zo lang trekt die door mij heen tot die niet alleen in mijn brein zit en in mijn hart, maar door al mijn aderen pulseert tot in het verste bloedvaatje."

Als ik dit lees, dan weet ik weer waarom ik niet zonder boeken kan leven. Zei Cicero niet: "een huis zonder boeken is als een lichaam zonder ziel" ?

Bij het doorbladeren van mijn oude teksten, kwam ik deze column van 2004 tegen. Dan zat ik te mijmeren over mijn periode in het museum, waar ik drie keer per week kunstgeschiedenis ging volgen.

Het afgelopen academiejaar heb ik kunstgeschiedenis gevolgd in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (KMSKA). Als kind al was ik gefascineerd door dit museum. Telkens ik dit majestueuze gebouw vanuit de auto nakeek, vroeg ik mij af welke prins daar woonde.

De paardenbeelden op het dak prikkelden mijn fantasie. Ik stelde mij voor hoe die prins mij meenam op zijn witte paard en hoe we samen “à la Chagall” door de hemel vlogen.

Wist ik toen veel dat Rubens en Ensor mij een kwarteeuw later naar daar zouden lokken om er vele lesuren door te brengen?  Eén van mijn stille dromen, namelijk me te verdiepen in kunst met de grote K, is hiermee uitgekomen.

Voor mijn favoriete cursus - de schilderkunst - heb ik een tolk VGT onder de arm genomen, zodat geen enkele toelichting bij de getoonde dia’s aan mijn nieuwsgierige neus voorbijging.

De docent was echter een zodanige spraakwaterval dat je er geen speld tussen kreeg. Ook zijn dia’s zoefden in een turbotempo voorbij. Het was geen sinecure voor de tolk om de ratelende docent bij te benen en zijn abstracte woorden om te zetten in gebaren. Af en toe fronste ze haar wenkbrauwen en was ze even de kluts kwijt omdat ze niet zo gauw een vertaling kon vinden. Kunstgeschiedenis in gebarentaal omzetten is geen lachertje. Voor vele kunsttermen bestaan gewoon geen gebaren!

De docent kon anders wel boeiend vertellen. Hij bewandelde niet het platgetreden pad van de evolutie der kunststromingen. Hij vertrok vanuit het zelfbewustzijn van de kunstenaar die de Renaissance-periode kenmerkte en waarbij Albrecht Dürer de spits afbeet. Zo kregen we meteen bij de eerste les een lawine van zelfportretten te zien. Hoe de ijdele artiesten in volle glorie voorbij paradeerden tot en met de spotprenten en de karikaturen van Da Vinci.

Verder kregen we de boeiende uiteenzettingen over het (lineair en atmosferisch) perspectief, het licht- en kleurgebruik, waarbij vooral de werken van Caravaggio, Rembrandt en Titiaan de revue passeerden.

Het aanschouwen van Durer’s zelfportretten en de docent zelf deden mij onwillekeurig denken aan de drie musketiers. Niet dat ze een hele held als D’ Artagnan van Alexandre Dumas uithingen. Het waren die lange krullen en het sikje die mijn fantasie op hol deden slaan.

Dit citaat van Picasso stond op de muur van het Modemuseum, waar momenteel 'Dream The World Awake' de tentoonstelling van Walter van Beirendonck doorgaat. Een mooi citaat, dat letterlijk op het lijf van de excentrieke modeontwerper is geschreven. Al wat je je niet kon voorstellen, maakte hij waar

Al moet ik toegeven dat ik daar tussen honderd poppen in alle kleuren van de regenboog even de draad kwijt was. Zoveel thema's en namen, zoveel details, zoveel verwijzingen naar andere culturen en muziek.

In één weekend in drie verschillende musea present te zijn: een lezing in het Groeningemuseum, een typerondleiding in het Momu en een promofilmpje in VGT in het Magritte museum. Binnenkort moet ik ook nog in het Diamantmuseum zijn.

Neem ik niet teveel hooi op mijn vork ? ( Neen, ik ben geen volstrekte vegetariër. Af en toe eet ik kip en vis :-))

Is de belangstelling van de Dovengemeenschap groot genoeg om al mijn vrije tijd in de rondleidingen te investeren?

Vorige week volgden heel wat doven het journaal op internet. Het was ook een bijzondere week. Voor het eerst kon men een dove tolk/vertaler naast de nieuwslezer zien staan en het nieuws in Vlaamse gebarentaal volgen.

Het deed me wel wat, 'een van ons' die het reilen en zeilen van de wereld in VGT vertaalt. Nog geen jaar geleden konden we ons niet voorstellen dat het nu al waar zou zijn. VRT heeft immers de VGT-boot lang afgehouden.

Nieuws in gesproken of geschreven Nederlands vertalen in VGT is geen lachertje, zeker niet als je continu en snel alle informatie via een relaytolk moet overnemen.

Chapeau voor Kathleen, dat ze dit heeft klaargespeeld in heel korte tijd en zonder enige media-opleiding.

Een eigen journaal in gebarentaal zou ideaal zijn. Dan is men niet langer afhankelijk van een relaytolk en kan de dove persoon zelf het nieuws samenstellen en rechtstreeks in haar / zijn eigen taal presenteren. In Finland is dit zelfs realiteit.

Niets is onmogelijk. Zeker niet in ons land. Een petitie met meer dan eenenzeventigduizend handtekeningen indienen om VGT te doen erkennen, naar de rechtbank stappen om meer tolkuren in het onderwijs te eisen, als dove zetelen in het parlement, bij de media werken, lesgeven in VGT of ... gidsen in musea :-)

Zoals de Catalaanse kunstenaar al zei : 'Everything you can imagine is real'.

Naar aanleiding van het artikel (over vijf jaar erkenning Vlaamse gebarentaal) dat in Handiscoop is verschenen, waren sommige doven verbolgen of op hun tenen getrapt. Maartje de Meulder heeft immers gezegd dat doof zijn geen handicap is maar tot een identiteit behoort. Wat een lef! Hoe haalt ze het in haar hoofd om dat te zeggen?

http://fevlado.be/nieuws/media/handiscoop_KVG.pdf

Ik zou zeggen: Bravo! Goed zo, schud de mensen wakker!

Misschien klinkt het voor de buitenstaander vreemd in de oren: "doven zijn geen gehandicapten maar een taalminderheidsgroep?"

Bekijk de videoreportage van H3 maar eens goed:

www.h3.tv

Zie je een gehandicapte aan het werk of eerder een mooie bekwame reporter die een stukje geschiedenis van Zuid-Afrika en over Nelson Mandela in internationale gebarentaal vertelt? Is het niet ongelofelijk dat doven uit heel de wereld deze reportage kunnen volgen?

Of bekijk de leuke videoclip met dansende Marlee Matlin:

http://www.h3.tv/videos/sean-forbes-lets-mambo-ft-marlee-...

Dat is toch sexy, niet? Wedden dat de horende kijkers ineens goesting krijgen om ook gebarentaal te leren?

Het is een feit: doven hebben een eigen taal en zijn er fier op. Vlaamse gebarentaal (VGT) is officieel erkend als de minderheidstaal en eveneens opgenomen in het lessenpakket van de Lessius Hogeschool (Antwerpen).

Nogal logisch dat Maartje de Meulder telkens vanuit dit standpunt vertrok om de belangen van de dovengemeenschap te verdedigen.

Dan wil ik de lezer graag eens vertellen over mijn ervaringen als dove in het (horend) onderwijs:

Net als veel doven heb ik school gelopen in het bijzonder onderwijs. Ik was twee jaar en een half toen mijn ouders ontdekten dat ik doof was. Ik was gefrustreerd omdat ze mijn gekrijs niet begrepen en ik als een aap hun mondbewegingen nabootste. Met veel geduld leerde Zuster Nativa me de eerste klanken uitspreken. Het heeft nog jaren geduurd vooraleer ik kon spreken. Dit heeft zeker een groot impact op mijn sociale ontwikkeling gehad. Ik ben enig kind. Als er toevallig geen kinderboeken met veel afbeeldingen lagen, zou ik begot niet weten waar ik mijn taalkennis vandaan kon halen.

Op de dovenschool moesten we elke dag woorden herhalen. Ettelijke uren die men anders kon benutten om nieuwe kennis te vergaren, gingen verloren aan de logopedie. Hoeveel dove kinderen waren echt goed verstaanbaar? Hoeveel van hen konden foutloos Nederlands begrijpen of schrijven?

Wat is eigenlijk het nut van leren horen als je volledig doof bent? Dat is net als een blinde te dwingen om een boek te lezen.

De school (of in feite de maatschappij) heeft van ons gehandicapten gemaakt. Het liet ons niet toe om in gebarentaal te communiceren of te leren. Ze wilden ons veranderen in orale mensen, onze 'defecte' oren herstellen in plaats van onze visuele en cognitieve capaciteiten volledig te benutten.

Helaas is het onderwijsniveau van de dovenscholen te laag om volop mee te draaien in de maatschappij. Dus sturen meer en meer ouders hun dove kinderen naar het horend onderwijs. Daar wringt het schoentje: het onderwijs is volkomen ontoegankelijk voor een doof kind. Een beperkt aantal lesuren wordt getolkt. Tenminste als er een tolk VGT beschikbaar is. Zelfs diegenen die heel vroeg geïmplanteerd zijn, moeten zich heel de dag inspannen om de woorden van de leerkrachten (gedeeltelijk) op te vangen. 's Avonds zijn ze kapot. En eenzaam.

Ikzelf werd op mijn dertiende in het midden van het schooljaar naar een horende school gestuurd. Ik begreep geen woord van wat de leerkrachten zeiden. Er was toen geen sprake van GON-begeleiding of tolken. Ik schreef alles over van mijn buurmeisje (met fouten incluis). 's Avonds haalde ik de lessen in door de boeken te raadplegen of liet ik de Franse woorden, die ik niet begreep, door de logopediste vertalen.

In het begin werd ik wel eens geplaagd door enkele leerlingen. Iemand van mijn klas riep: "van neuken word je doof". Ik tikte de grappenmaker op zijn schouder en zei stilletjes: "als dat zo is, dan heb je 'het' dus nog niet gedaan?". Zijn mond viel open en sindsdien hielp hij me tijdens de lessen Frans.

Het was niet gemakkelijk om telkens alle nieuwe informatie slechts via nota's en boeken te verwerken. Vooral met wetenschappelijke formules en moderne wiskunde had ik moeite.

Ik weet dus uit eigen ervaring wat het is om in het ontoegankelijk onderwijs te zitten en dag in dag uit zich in te spannen. Zoiets zou ik geen enkel doof kind toewensen.

Het is dus heel belangrijk voor dove kinderen om reeds vroeg een basistaal zoals gebarentaal aan te leren en dove volwassenen als rolmodellen te hebben. Zodat ze in staat zijn om te communiceren en een tweede taal aan te leren zoals het Nederlands. Het zou enkel hun zelfvertrouwen, sociale ontwikkeling en toekomstperspectieven bevorderen.

Vorig jaar heb ik de cursus Deafhood gevolgd (en het jaar tevoren de cursus Dovencultuur, die eigenlijk bestemd was voor de universiteitsstudenten van Antwerpen). Telkens werden de lessen gegeven in VGT door dove docenten.

Het verschil tussen lessen volgen in het horend onderwijs en lessen krijgen in VGT is hemelsbreed. Er was veel interactie en we konden actief meedoen aan de lessen en workshops. De impact ervan was enorm.Voor het eerst ervaarde ik de lessen als honderd procent toegankelijk. Toen begreep ik dat het onderwijssysteem van de dovenscholen totaal verkeerd was en er heel veel tijd werd verloren om effectief kennis te verwerven. Dat alles anders moet.

Wat voor zin heeft het om vast te houden aan het voorbijgestreefde, negatieve etiket 'handicap'? Opdat de overheid een excuus heeft om de taalbarrières niet te moeten wegwerken? Of om de gemakkelijkste weg te kiezen en van twee walletjes te eten? Zeggen dat je fier bent op Vlaamse gebarentaal en tegelijk tegemoetkomingen van FOD te eisen? Die vlieger gaat niet op!

Eigenlijk zouden we ons " Yes, we can" - het motto van Barack Obama - eigen maken. Geloven in ons kunnen, opkomen voor onze gelijke (taal)rechten. Zoals Nelson Mandela, de vrijheidsstrijder van Zuid-Afrika voor de rechten van zijn volk opkwam. Zoals Maartje de Meulder voor de erkenning van de Vlaamse gebarentaal vocht en onze belangen verdedigde.

Thank you, Maartje en Yes, we can!

Beste lezers,

Na jaren bloggen heb ik besloten een punt te zetten achter mijn publieke geschrijf.

Hartelijk dank voor al je reacties en voor het lezen van mijn berichten.

Goodbye.

Maanprinses